# แนวปฏิบัติการป้องกันความเสี่ยงของระบบ ATM จากโปรแกรม Malware ของ ธปท.

Locale: `th`

Source: `/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/`

Summary: สรุปหนังสือ ธปท. ว.1180/2559 เรื่องแนวป้องกันความเสี่ยง ATM จาก Malware มาตรการระยะสั้นและระยะยาว ตั้งแต่ Core PC และเครือข่าย จนถึง SDMS

สารบัญ

1. [ภาพรวม](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#topic-overview)
2. [ขอบเขตเอกสารและกรอบเวลาที่หนังสือกำหนด](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#scope-and-timeline)
3. [มาตรการระยะสั้น: สภาพตู้ Core PC และอุปกรณ์หน้างาน](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#short-term-physical-and-endpoint)
4. [เครือข่าย การเติมเงิน และการกระทบยอด](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#network-cash-and-reconciliation)
5. [มาตรการระยะยาว: เครือข่าย SDMS การเข้ารหัส และการแจ้งเตือน](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#long-term-network-sdms-and-evidence)
6. [ตารางเปรียบเทียบข้อกำหนด](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#compliance-matrix)
7. [ประเมินความพร้อม](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#compliance-readiness-checklist)
8. [คำถามที่พบบ่อย](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#compliance-faq)
9. [หัวข้อที่เกี่ยวข้อง](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/#related-compliance-frameworks)

# แนวปฏิบัติการป้องกันความเสี่ยงของระบบ ATM จากโปรแกรม Malware ของ ธปท.

สรุปหนังสือ ธปท. ที่ รปท.ฝตส.(03) ว. 1180/2559 ลงวันที่ 26 กันยายน 2559 เรื่องแนวปฏิบัติในการป้องกันความเสี่ยงของระบบ ATM จากโปรแกรม Malware ซึ่งส่งถึงธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินเฉพาะกิจ เนื้อหาครอบคลุมการคุมกายภาพ Core PC ระบบปฏิบัติการ อุปกรณ์เครือข่าย การเติมเงิน การกระทบยอด ระบบ SDMS และการแจ้งเตือนความผิดปกติ

สรุปภาพรวมข้อกำหนด

กลุ่มเป้าหมายที่บังคับใช้

ธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินเฉพาะกิจตามหนังสือ ธปท. ที่ รปท.ฝตส.(03) ว. 1180/2559

ความถี่ในการทดสอบ

มาตรการระยะสั้นภายใน 6 เดือน และระยะยาวภายใน 2 ปีนับจากหนังสือปี 2559 โดยไม่ได้กำหนดรอบ Pentest รายปี

ขอบเขตการทดสอบ

ตู้ ATM, Core PC, ระบบปฏิบัติการ, อุปกรณ์เครือข่าย, การเติมเงิน, การกระทบยอด, ระบบ SDMS และการแจ้งเตือนความผิดปกติ

ความเสี่ยงหากไม่ปฏิบัติตาม

การถูกฝัง Malware บนตู้ ATM การเข้าถึง Core PC โดยไม่ได้รับอนุญาต และความผิดปกติของปริมาณเงินสด

## ขอบเขตเอกสารและกรอบเวลาที่หนังสือกำหนด

ธปท. ระบุว่า ATM เป็นช่องทางธุรกรรมการเงินอิเล็กทรอนิกส์หลักและภัยจาก Malware มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จึงให้สถาบันการเงินยกระดับมาตรการทั้งระยะสั้นและระยะยาว

[![กรอบดำเนินการตามหนังสือ ATM Malware ปี 2559: หนังสือลงวันที่ 26 กันยายน 2559, มาตรการระยะสั้น, มาตรการระยะยาว, ผลประเมินและแผนปรับปรุง](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-scope-and-timeline-th-v1.webp)](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-scope-and-timeline-th-v1.webp)

**กรอบดำเนินการตามหนังสือ ATM Malware ปี 2559**

กรอบเวลาเหล่านี้เป็นข้อกำหนดในหนังสือปี 2559 ไม่ใช่รอบใหม่ที่เริ่มนับจากปัจจุบัน

- **หนังสือลงวันที่ 26 กันยายน 2559** — จุดเริ่มต้นของกรอบเวลาตามหนังสือ
- **มาตรการระยะสั้น** — ดำเนินการภายใน 6 เดือน
- **มาตรการระยะยาว** — ดำเนินการภายใน 2 ปี
- **ผลประเมินและแผนปรับปรุง** — ส่งภายใน 60 วันนับจากวันที่ลงนาม

- หนังสือกำหนดให้ดำเนินมาตรการระยะสั้นให้แล้วเสร็จภายใน 6 เดือน และมาตรการระยะยาวภายใน 2 ปี นับจากวันที่หนังสือมีผลในปี 2559
- หน่วยงานกำกับการปฏิบัติงานและหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องมีส่วนร่วมกำกับดูแลและประเมินการปฏิบัติตาม พร้อมส่งผลประเมินและแผนพัฒนา หรือแผนปรับปรุงภายใน 60 วันตามหนังสือ
- หน้านี้เป็นสรุปจากเอกสารปี 2559 ไม่ใช่การวินิจฉัยหน้าที่ปัจจุบันของสถาบันการเงิน ควรตรวจฉบับล่าสุดและข้อกำหนดเฉพาะที่ ธปท. ใช้บังคับกับองค์กรของตน

## มาตรการระยะสั้น: สภาพตู้ Core PC และอุปกรณ์หน้างาน

มาตรการระยะสั้นของเอกสารผูกการตรวจสถานที่เข้ากับการลดช่องทางที่ทำให้ Core PC และอุปกรณ์สื่อสารถูกเข้าถึงหรือแก้ไขโดยไม่ได้รับอนุญาต

[![ป้องกันตู้ ATM ตั้งแต่ตู้จริงถึง Core PC: สภาพตู้ แสง และ CCTV, กุญแจและ BIOS, Core PC, Hardening, Log และ Firewall](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-short-term-physical-and-endpoint-th-v1.webp)](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-short-term-physical-and-endpoint-th-v1.webp)

**ป้องกันตู้ ATM ตั้งแต่ตู้จริงถึง Core PC**

การป้องกันมัลแวร์เริ่มตั้งแต่การเข้าถึงทางกายภาพจนถึงโปรแกรมที่อนุญาตให้ทำงาน

- **สภาพตู้ แสง และ CCTV** — ตรวจร่องรอยงัดแงะและคุณภาพหลักฐาน
- **กุญแจและ BIOS** — จำกัดการเข้าถึง เปลี่ยนค่าเริ่มต้น และปิด External Boot
- **Core PC** — ใช้ Application Allowlisting และจำกัดสิทธิ
- **Hardening** — ปิด Service และช่องทางเชื่อมต่อที่ไม่ใช้
- **Log และ Firewall** — กรองการสื่อสารและเก็บเหตุการณ์

- ตรวจสภาพตู้ ATM อุปกรณ์สื่อสาร สายสื่อสาร จุดติดตั้ง แสงสว่าง และกล้องวงจรปิดอย่างสม่ำเสมอ โดยมี checklist เพื่อให้การตรวจสอบทำซ้ำได้
- ควบคุมการจัดเก็บและเบิกใช้กุญแจตู้ ATM และอุปกรณ์สื่อสาร รวมทั้งเปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นของ BIOS, Core PC และอุปกรณ์เครือข่ายให้ไม่ซ้ำกัน และเก็บรักษาอย่างรัดกุม
- กำหนด BIOS ไม่ให้อัปเดตอัตโนมัติ ปิดหรือจำกัดช่องทางเชื่อมต่ออุปกรณ์ภายนอก และกำหนดให้บูตจาก Primary Hard Disk เท่านั้นตามที่หนังสือระบุ
- ใช้การควบคุมให้โปรแกรมที่ได้รับอนุญาตเท่านั้นทำงานบนตู้ ATM, ทบทวนสิทธิ์ผู้ใช้, ปิดบริการหรือโปรแกรมที่ไม่จำเป็น, เปิด Firewall, จัดเก็บ Security/Event Log และทบทวน Hardening ของ Core PC

## เครือข่าย การเติมเงิน และการกระทบยอด

เอกสารเชื่อมมาตรการทางเทคนิคเข้ากับการควบคุมงานปฏิบัติการ เพื่อให้ทั้งการสื่อสารและการจัดการเงินสดมีผู้รับผิดชอบและตรวจสอบย้อนหลังได้

[![เชื่อมการควบคุมเครือข่ายกับการควบคุมเงินสด: Router Hardening, สิทธิและ Log, การเติมเงิน, Dual Control, การกระทบยอด](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-network-cash-and-reconciliation-th-v1.webp)](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-network-cash-and-reconciliation-th-v1.webp)

**เชื่อมการควบคุมเครือข่ายกับการควบคุมเงินสด**

หลักฐานเครือข่ายและการควบคุมเงินสดต้องช่วยกันเปิดเผยความผิดปกติ

- **Router Hardening** — เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นและปิด Port หรือ Service ที่ไม่ใช้
- **สิทธิและ Log** — จำกัดการเข้าถึงและเก็บเหตุการณ์
- **การเติมเงิน** — แบ่งแยกหน้าที่และควบคุมผู้ปฏิบัติงาน
- **Dual Control** — ให้มีผู้ปฏิบัติงานมากกว่าหนึ่งฝ่ายในจุดสำคัญ
- **การกระทบยอด** — ตรวจพบความผิดปกติของปริมาณเงินสดอย่างทันท่วงที

- ปรับรหัสผ่านเริ่มต้นของ Router, จำกัดสิทธิ์ตามความจำเป็น, เปลี่ยนรหัสผ่านตามรอบที่เหมาะสม, ปิดพอร์ตและบริการที่ไม่ใช้, ทำ Hardening อุปกรณ์ และเก็บ Security/Event Log
- ทบทวนการเติมเงินที่ตู้ ATM ให้สอดคล้องกับการควบคุมภายใน รวมถึงการแบ่งแยกหน้าที่, Dual Control และการสอบทานโดยผู้บังคับบัญชาที่มีความเป็นอิสระอย่างสม่ำเสมอ
- ทบทวนและปรับปรุงการกระทบยอดเงินที่ตู้ ATM เพื่อให้ตรวจพบความผิดปกติของปริมาณเงินสดได้ทันการณ์

## มาตรการระยะยาว: เครือข่าย SDMS การเข้ารหัส และการแจ้งเตือน

มาตรการระยะยาวขยายจากการคุมตู้รายเครื่องไปสู่การออกแบบเครือข่าย ระบบจัดการซอฟต์แวร์ การพิสูจน์ตัวตน การเข้ารหัส และการติดตามเหตุการณ์ตลอดวงจรปฏิบัติการ

[![มาตรการระยะยาวสำหรับ ATM และ SDMS: ความสมบูรณ์ของ ATM, แบ่งเครือข่าย, ATM–SDMS Authentication, Encryption และ Key Management, Monitoring](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-long-term-network-sdms-and-evidence-th-v1.webp)](/assets/compliance/guide-bot-atm-malware-guideline-long-term-network-sdms-and-evidence-th-v1.webp)

**มาตรการระยะยาวสำหรับ ATM และ SDMS**

มาตรการระยะยาวต้องเชื่อมความสมบูรณ์ของตู้ เครือข่าย SDMS และการแจ้งเตือน

- **ความสมบูรณ์ของ ATM** — Pairing, Encryption และ Patch ที่เหมาะสม
- **แบ่งเครือข่าย** — แยก ATM ออกจากเครือข่ายภายในอื่น
- **ATM–SDMS Authentication** — พิสูจน์ตัวตนของการสื่อสาร
- **Encryption และ Key Management** — ปกป้องช่องทางสู่ระบบส่วนกลาง
- **Monitoring** — แจ้งเตือน Physical, Logical และ Network Anomaly

- จัดให้มีกระบวนการจัดการกุญแจตู้และมาตรฐานหรือกระบวนการสอบทานการทำงานของเจ้าหน้าที่ รวมทั้งใช้ Pairing Authentication ระหว่างเครื่องจ่ายเงินและ Core PC เมื่อทำได้ และเข้ารหัสข้อมูลในฮาร์ดดิสก์ด้วย Full Harddisk Encryption
- แยกเครือข่าย ATM ออกจากเครือข่ายภายในอื่น ควบคุมการเชื่อมต่อระหว่างตู้ ATM, SDMS และ ATM Host ด้วย Access Control List, ตรวจสอบความถูกต้องของการสื่อสารระหว่าง SDMS กับตู้ และเข้ารหัสช่องทางสื่อสารโดยมีกระบวนการจัดการกุญแจ
- สแกนและกำจัด Virus หรือ Malware ที่พบและดูแล Anti-Virus และ Anti-Malware บนระบบ SDMS, เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้น, จำกัดสิทธิ์, ทำ Hardening ระบบ และเก็บ Security/Event Log อย่างเพียงพอ
- มีระบบแจ้งเตือนความผิดปกติทางกายภาพ (Physical), ทางตรรกะระบบ (Logical) และทางเครือข่าย เช่น การเปิดหรืองัดแงะตู้ การติดตั้งอุปกรณ์หรือโปรแกรมแปลกปลอม และ Unplanned Reboot รวมถึงจำกัดผู้เข้าถึงชุดโปรแกรม Master, ตรวจ Malware ก่อนติดตั้ง และสอบทานการทำงานของเจ้าหน้าที่เป็นระยะ

## ตารางเปรียบเทียบข้อกำหนดและการทดสอบความปลอดภัย

สรุปรายละเอียดประกาศ บทบัญญัติ และขอบเขตการทดสอบความปลอดภัยที่จำเป็น

| ประกาศ และข้อกำหนด | สาระสำคัญ | ขอบเขตการทดสอบ | รอบเวลาทดสอบ |
| --- | --- | --- | --- |
| **มาตรการระยะสั้น (ว. 1180/2559)** | สภาพตู้ Core PC รหัสผ่าน BIOS และการจำกัดโปรแกรมที่ทำงาน | ตู้ ATM, Core PC, อุปกรณ์สื่อสาร, Firewall, Security/Event Log | ให้แล้วเสร็จภายใน 6 เดือนนับจากหนังสือปี 2559 |
| **มาตรการระยะยาว (ว. 1180/2559)** | แยกเครือข่าย ATM เข้ารหัสสื่อสาร SDMS และการแจ้งเตือนความผิดปกติ | เครือข่าย ATM, SDMS, ATM Host, Full Harddisk Encryption, Pairing Authentication | ให้แล้วเสร็จภายใน 2 ปีนับจากหนังสือปี 2559 |

### เครื่องมือประเมินความพร้อม

คลิกเลือกรายการที่องค์กรของท่านได้ดำเนินการแล้ว เพื่อคำนวณระดับความพร้อมเบื้องต้น

0%

จำกัดให้โปรแกรมที่ได้รับอนุญาตเท่านั้นทำงานบนตู้ ATM และทบทวน Hardening ของ Core PC
          
          
            
            เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นของ BIOS, Core PC และอุปกรณ์เครือข่าย และเก็บ Security/Event Log
          
          
            
            แยกเครือข่าย ATM จากเครือข่ายภายในอื่น และเข้ารหัสช่องทางสื่อสารระหว่างตู้ ATM, SDMS และ ATM Host
          
          
            
            มีระบบแจ้งเตือนความผิดปกติทางกายภาพ ทางตรรกะระบบ และทางเครือข่าย รวมถึงทบทวนการเติมเงินและการกระทบยอด

ประเมินความพร้อม

เลือกรายการด้านบนเพื่อประเมินผล

[ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ และขอใบเสนอราคา](/th/#contact)

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

คำถามและข้อสงสัยสำคัญเกี่ยวกับข้อกำหนดและการตรวจประเมินตามมาตรฐาน

### หนังสือแนวปฏิบัติ ATM ของ ธปท. กำหนดให้ทำ Penetration Testing หรือไม่?

หนังสือ ว. 1180/2559 เป็นแนวปฏิบัติป้องกันความเสี่ยงจาก Malware บนตู้ ATM ไม่ได้กำหนดรอบ Penetration Testing รายปี เนื้อหาเน้นการคุมกายภาพ Core PC ระบบปฏิบัติการ เครือข่าย การเติมเงิน การกระทบยอด ระบบ SDMS และการแจ้งเตือนความผิดปกติ

### มาตรการระยะสั้นและระยะยาวในหนังสือกำหนดกรอบเวลาอย่างไร?

หนังสือกำหนดให้ดำเนินมาตรการระยะสั้นให้แล้วเสร็จภายใน 6 เดือน และมาตรการระยะยาวภายใน 2 ปี นับจากวันที่หนังสือมีผลในปี 2559 พร้อมให้หน่วยงานกำกับการปฏิบัติงานและตรวจสอบภายในส่งผลประเมินและแผนพัฒนาภายใน 60 วันตามหนังสือ

## หัวข้อและกฎหมายกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง

- [
                สถาบันการเงินต้องทำ Pentest อะไรบ้างตามหลักเกณฑ์ ธปท.
                
              ](/th/compliance/bank-of-thailand/)
- [
                PCI DSS v4.0.1: VA, ASV Scan, Pentest และ Segmentation
                
              ](/th/compliance/pci-dss/)
- [
                พ.ร.บ.ไซเบอร์ฯ 2562 กับการทดสอบเจาะระบบ
                
              ](/th/compliance/cybersecurity-act/)
- [
                ISO/IEC 27001:2022 ต้องทำ Penetration Testing ไหม
                
              ](/th/compliance/iso-27001/)

เปิดภาพขนาดเต็มเพื่อซูม

## เอกสารต้นทางฉบับทางการ

ไฟล์ต้นฉบับจากหน่วยงานราชการ โฮสต์ไว้บน sth.sh เพื่อความสะดวก โปรดยึดฉบับล่าสุดจากลิงก์ต้นทางเป็นสำคัญ

[
            
              
              
              ![ตัวอย่างหน้าแรกของหนังสือ ธปท. ที่ รปท.ฝตส.(03) ว. 1180/2559 เรื่อง แนวปฏิบัติในการป้องกันความเสี่ยงของระบบ ATM จากโปรแกรม Malware](/assets/process/compliance-sources/sth-source-bot-atm-malware-guideline-2559.webp)
            
          ](/assets/documents/sth-source-bot-atm-malware-guideline-2559.pdf)

### หนังสือ ธปท. ที่ รปท.ฝตส.(03) ว. 1180/2559 เรื่อง แนวปฏิบัติในการป้องกันความเสี่ยงของระบบ ATM จากโปรแกรม Malware

โดย ธนาคารแห่งประเทศไทย

[เปิดเอกสาร (PDF) ](/assets/documents/sth-source-bot-atm-malware-guideline-2559.pdf)
              [ดาวน์โหลด ](/assets/documents/sth-source-bot-atm-malware-guideline-2559.pdf)
              
              [แหล่งต้นทาง ](https://www.bot.or.th/content/dam/bot/fipcs/documents/FPG/2559/ThaiPDF/25590193.pdf)

## ต้องการทำ Pentest ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดเหล่านี้?

เล่าขอบเขตระบบและข้อกำหนดที่ต้องปฏิบัติตามให้เราฟัง ทีม STH จะช่วยประเมินแนวทางและจัดทำใบเสนอราคาให้

[ขอใบเสนอราคา Pentest](/th/#contact)

## เอกสาร PDF

[เปิดในแท็บใหม่ ](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/)
              [ดาวน์โหลด](/th/compliance/bot-atm-malware-guideline/)

อัปเดตล่าสุด 16 ตุลาคม 2569